W 19. edycji plebiscytu „Wydarzenie Historyczne Roku 2025” poznano zwycięzców trzech głównych kategorii. W kategorii Edukacja nagrodzono projekt popularyzujący początki państwa polskiego za pomocą klocków LEGO. W kategorii Wydarzenie oraz Wystawa uhonorowano inicjatywy lokalne i rodzinne, a nagrody dodatkowe trafiły do projektów o zasięgu ogólnokrajowym.
Kto otrzymał główne nagrody?
W kategorii Edukacja zwyciężył projekt Szlak Piastowski z klocków LEGO, realizowany przez Klaster Turystyczny Szlak Piastowski oraz Brzeskie Centrum Kultury i Historii Wahadło. Projekt funkcjonował jako mobilna wystawa i odwiedził dziewiętnaście miejscowości na Szlaku Piastowskim, prezentując makiety obiektów z XI wieku oraz prowadząc warsztaty dla uczestników. W ramach ekspozycji uczestnicy budowali królewskie insygnia oraz korzystali z plansz edukacyjnych.
W kategorii Wydarzenie nagrodzono projekt Gniezno – Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii, przygotowany przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie. Inicjatywa była częścią obchodów 1000. rocznicy królewskich koronacji i obejmowała warsztaty rękodzielnicze, średniowieczny weekend tańca oraz interaktywną wioskę dla dzieci. Program kierowany był do szerokiej publiczności i łączył rekonstrukcje z działaniami edukacyjnymi.
W kategorii Wystawa nagrodzono ekspozycję Magiczny dywan. Podróże w czasie przygotowaną przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa. Wystawa adresowana była do rodzin z dziećmi w wieku 3–9 lat i korzystała z motywu magicznego dywanu, by przybliżyć historię Ostrowa Tumskiego. Zwiedzający mogli między innymi odwiedzić rekonstrukcję średniowiecznego grodu oraz zapoznać się z przyrodą i katedrą Poznania.
Jakie nagrody dodatkowe przyznano?
Jury przyznało swoją nagrodę projektowi 4 x Nowoczesność Muzeum Narodowego w Krakowie. Projekt obejmował cztery wystawy poświęcone polskiej nowoczesności w XX i XXI wieku oraz towarzyszące im katalogi, sesje naukowe i programy edukacyjne. Nagrodę Specjalną Muzeum Historii Polski otrzymała wystawa stała DNA Wałcza w Muzeum Ziemi Wałeckiej, która ukazuje powojenne losy mieszkańców regionu i powstała m.in. w oparciu o rozmowy z lokalnymi mieszkańcami.
Autorem statuetki dla laureatów jest krakowski rzeźbiarz Maciej Zychowicz, a projekty graficzne tegorocznej edycji przygotował Ryszard Kajzer z Zerkaj Studio. Gala wręczenia statuetek zakończyła tegoroczną edycję plebiscytu.
Jak przebiegał plebiscyt?
Do plebiscytu zgłoszono łącznie 250 projektów — w tym 49 w kategorii Wystawa, 108 w kategorii Wydarzenie oraz 86 w kategorii Edukacja. Komisja konkursowa wyłoniła piętnaście projektów finałowych, a ostatecznych zwycięzców wybrało połączone głosowanie jury i internautów. W głosowaniu publiczności oddano łącznie 18 858 głosów.
Komisja konkursowa składała się między innymi z prof. Jolanty Choińskiej-Miki jako przewodniczącej, Wojciecha Ducha, Mariusza Cieślika, dr. Marka Mutora, Rafała Rogulskiego oraz Gabrieli Sierocińskiej-Dec. Wybór finalistów i zwycięzców odbywał się według zasad regulaminu plebiscytu, obejmującego etap zgłoszeń, ocenę jury i głosowanie internetowe.
Jakie projekty znalazły się w finale?
Finałowa piętnastka obejmowała różnorodne przedsięwzięcia muzealne i edukacyjne z całego kraju. Wśród nominowanych w kategorii Wydarzenie znalazły się m.in. obchody związane z Orędziem biskupów polskich do biskupów niemieckich oraz otwarcie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku. W kategorii Wystawa w finale pojawiły się między innymi ekspozycje o zwierzętach w wojnie oraz nowe wystawy w Zamku Królewskim i w Archiwum Głównym Akt Dawnych. Finałowe projekty w kategorii Edukacja obejmowały inicjatywy regionalne i ogólnopolskie, które angażowały młodzież i lokalne społeczności.
Lista laureatów i finalistów pokazuje zróżnicowanie form popularyzacji historii — od interaktywnych wystaw rodzinnych po programy edukacyjne skierowane do młodzieży. Liczba zgłoszeń wskazuje na rosnące zainteresowanie inicjatywami historycznymi w środowiskach lokalnych i ogólnokrajowych.
