| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Maurycy Allerhand |
| Urodzony | 28 czerwca 1868, Rzeszów |
| Zmarł | sierpień 1942, Lwów |
| Wykształcenie | |
| Uczelnia | Uniwersytet Wiedeński |
| Stopień | doktor prawa (1892) |
| Zawód i role | |
| Zawód | prawnik, adwokat, cywilista, profesor |
| Funkcje | członek Komisji Kodyfikacyjnej RP; członek Trybunału Stanu |
| Stanowiska i afiliacje | |
| Uniwersytet | Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego; Uniwersytet Jana Kazimierza |
| Działalność | prezes Żydowskiej Gminy Wyznaniowej we Lwowie (1924–1929) |
| Wybrane publikacje | |
| Prace | "Kodeks postepowania cywilnego. Komentarz" (1932–1933), "Kodeks handlowy. Komentarz" (1935), "Prawo upadłościowe" (1937) |
Maurycy Allerhand był cenionym prawnikiem i wykładowcą, który łączył praktykę adwokacką z pracą naukową. Zyskał rozgłos jako autor komentarzy do polskich kodeksów oraz jako uczestnik prac legislacyjnych w odrodzonej Rzeczypospolitej.
Życiorys i wykształcenie
Pochodził z zamożnej żydowskiej rodziny właściciela ziemskiego. Ukończył polskie gimnazjum w Rzeszowie, gdzie w 1887 zdał maturę z odznaczeniem, a następnie studiował prawo na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1892 uzyskał tam stopień doktora prawa. W pierwszym okresie życia używał imion Mojżesz i Moritz.
Po powrocie do Galicji osiedlił się we Lwowie i odbył aplikację adwokacką. Adwokatem został w 1900 roku. Już wtedy publikował prace prawnicze w języku polskim i niemieckim, m.in. w "Przeglądzie Prawa i Administracji" oraz w pismach dotyczących ustawodawstwa naftowego i etnologii prawniczej.
Kariera naukowa i zawodowa
W latach 1909–1910 habilitował się na Uniwersytecie Lwowskim w dziedzinie prawa procesowego na podstawie pracy "Podstęp w procesie". Był docentem prywatnym prawa procesowego cywilnego, a w 1917 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. W 1921 Naczelnik Państwa Józef Piłsudski nadał mu tytuł profesora zwyczajnego.
Wykładał na Wydziale Prawa oraz na Studium Dyplomatycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza. Prowadził wykłady z prawa egzekucyjnego, prawa niespornego i konkursowego, historii i organizacji sądownictwa, adwokatury i notariatu oraz prawa ubezpieczeniowego w lotnictwie. Od 1931 do 1933 kierował Zakładem Prawa Handlowego i Wekslowego. Równocześnie prowadził praktykę adwokacką i zapraszał młodych prawników na seminaria w swoim gabinecie.
Działalność publiczna i losy podczas II wojny światowej
22 sierpnia 1919 został mianowany członkiem Komisji Kodyfikacyjnej RP. W 1922, z ramienia Koła Żydowskiego, Sejm I kadencji wybrał go członkiem Trybunału Stanu. Pod koniec 1924 został komisarzem rządowym kahału lwowskiego i pełnił funkcję prezesa Żydowskiej Gminy Wyznaniowej do 1929 roku. Był także członkiem loży "Izraelickie Stowarzyszenie Humanitarne", z której potem wystąpił. Nie angażował się politycznie i deklarował postawę pełnej asymilacji z państwem polskim.
Po agresji ZSRR na Polskę usunięto go z Uniwersytetu Lwowskiego; zatrudnił się razem z synem w spółdzielni produkującej drewniane zabawki "Kultigruszka". W połowie 1940 roku pozwolono mu na wykłady, ale jedynie z prawa o notariacie. Po niemieckiej okupacji Lwowa został aresztowany i eksmitowany z mieszkania, a w listopadzie 1941 znalazł się wraz z rodziną w getcie lwowskim. Odmówił objęcia przewodnictwa Judenratu ze względu na wiek i stan zdrowia. Dziennik z okresu pobytu w getcie, zatytułowany "Zapiski z tamtego świata", przechował Stefan Stasiak; rękopis opracował i wydał wnuk Leszek Allerhand w 2003 i 2011 roku.
10 sierpnia 1942 został wywieziony razem z żoną i wnukiem do obozu janowskiego, gdzie został zamordowany przez policjanta. Żona i wnuk najprawdopodobniej zostali deportowani do obozu zagłady w Bełżcu. Symboliczny grób Maurycego Allerhanda i jego żony Salomei znajduje się na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie. W 2009 roku nadano mu patronat instytucji prawniczej Instytut Allerhanda z siedzibą w Krakowie.
